sign

Ozonoterapia i jej zastosowanie u zwierząt

Ostatnio na kongresach towarzystw ozonoterapeutycznych przedstawiono badania i wyniki skutecznego leczenia ozonem chorób neurologicznych. Metoda ta jest stosowana w leczeniu wielu chorób wirusowych np. parwowirusowego zapalenia żołądka i jelit psów, biegunek u młodych zwierząt oraz ma szerokie zastosowanie w leczeniu różnego rodzaju ran i zmian dermatologicznych. Badania in vitro dowodzą, że ozon może być stosowany w leczeniu wielu chorób bakteryjnych, gdzie terapia antybiotykowa jest zbyt kosztowna lub często dochodzi do antybiotykooporności drobnoustrojów chorobotwórczych. Zastosowanie ozonoterapii często skraca czas leczenia i jednocześnie przynosi ulgę w cierpieniu.

Ozon jest to wysokoenergetyczna allotropowa odmiana tlenu. Nazwa jego pochodzi od greckiego słowa OSON-pachnący. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie 15 razy szybciej niż tlen. Jako gaz jest niestabilny i szybko przekształca się w O2 jednocześnie oddając bardzo aktywny tlen atomowy O.
Gaz ten został odkryty w 1775 roku przez A. Lavosiera, ale dopiero w 1840 roku Schonbain zauważył, że w czasie elektrolizy wody powstaje ozon. W 1873 roku Fox zaobserwował zabijanie mikroorganizmów przez ozon , a pierwszy który zastosował go w leczeniu ran w 1915 roku był Wolf. Niestety przez długi okres ozonoterapia nie była wykorzystywana w leczeniu . Bardzo istotnym problemem było pozyskiwanie ozonu i jego aplikacja w odpowiedniej dawce. Rozwój technik medycznych powstawanie coraz nowszych materiałów przyczynił się do rozwoju ozonoterapii w drugiej połowie XX w. Podstawy pod obecnie stosowaną terapię położył wiedeński profesor chirurgii Ottokar Rokitansky przeprowadził on szereg badań i wyjaśnił niektóre procesy zachodzące pod wpływem tej terapii w organizmie. W Polsce metoda ta jest stosowana od 1986 roku zapoczątkował ją profesor Zygmunt Antoszewski, który stosował ozonoterapię prowadził badania jak również opracował nowe techniki podawania ozonu.

 

Właściwości ozonu i podstawy jego wykorzystania w medycynie

Ozon ma istotny wpływ na życie organizmów żywych na ziemi, w atmosferze warstwa ozonowa chroni nas przed skutkami promieniowania kosmicznego. W medycynie wykorzystywane są jego właściwości bakterio-, wiruso- i grzybobójcze oraz bezpośredni lub pośredni wpływ na szereg procesów biochemicznych zachodzących w organizmie. Najlepiej poznanym procesem działania ozonu jest jego wpływ na czerwone ciałka krwi, zmniejsza on rulonizację krwinek czyli ich zlepianie, przez co usprawnia się krążenie w naczyniach krwionośnych. Erytrocyty szybciej oddają tlen w ten sposób następuje lepsze dotlenienie i odżywienie tkanek. Stwierdzono także pozytywny wpływ ozonu na procesy odpornościowe organizmu, który polega na wzroście limfocytów T i Ts.
Niskie stężenie ozonu wykazują działania pobudzające mechanizmy odpornościowe następuje wzrost interleukiny 2, interferonu i czynnika martwicy nowotworów TNF. Ozon podawany w formie gazowej zabija bakterie w kilka lub kilkanaście minut natomiast w formach oleistych lub roztworach wodnych czas ten jest dłuższy. Do tej pory nie stwierdzono lekooporności drobnoustrojów na ozon co jest bardzo istotne z punktu widzenia terapeutycznego. Żadna bakteria nie uodparnia się na bakteriobójcze działanie ozonu, dlatego leczenie daje duże szanse poprawy stanu zdrowia w chorobach o złożonej etiologii, gdzie przyczyną jest kilka bakterii. W ostatnim czasie wykorzystuje się terapię tlenowo-ozonową w leczeniu boreliozy choroby przenoszonej przez kleszcze. Efekt leczenia tej poważnej infekcji jest bardzo dobry co wskazuje na zasadność stosowania tej terapii także w tym schorzeniu. Leczenie terapią tlenowoozonową może być stosowane jako leczenie wspomagające lub w niektórych przypadkach
leczeniem z wyboru. Ozon nie tylko działa niszcząco na drobnoustroje, ale także wpływa na dotlenienie tkanek poprzez wpływ na erytrocyty czyli czerwone ciałka krwi. Jest to bardzo istotne w leczeniu różnego rodzaju ran, przetok, oparzeń, odleżyn itp. Dotleniona skóra szybciej się goi oraz zmniejsza się ryzyko wystąpienia martwicy.
Skóra jest jednym z największych narządów organizmu spełnia ona wiele funkcji. Ochraniając ciało jest bardzo narażona na czynniki zewnętrzne. Często dochodzi do jej zranień, otarć i ran ich następstwem jest przerwanie ciągłości i wówczas tworzą się wrota do wniknięcia wielu patogenów. Choroby skóry należą do najczęściej konsultowanych schorzeń przez lekarzy weterynarii. Dermatozy należą do chorób o złożonej etiologii, nawet w przypadku gdzie choroba wywołana jest przez jeden czynnik to najczęściej następuje nadkażenie wikłające proces chorobowy.
Zakażenia bakteryjne są częstymi przypadkami dermatologicznymi gdzie mamy problem z leczeniem i jest to niekiedy wyzwanie terapeutyczne dla lekarza stwarzając nawet sytuacje frustrujące szczególnie gdy występuje zjawisko lekooporności. Źródłem nadkażeń jest nie tylko środowisko ale często sam właściciel zwierzęcia. Ropne bakteryjne zapalenia skóry (RBZS, piodermia) należy do często spotykanych przypadków w praktyce weterynaryjnej i stanowi największy procent chorób skóry u psów. Gronkowce zaś należą do najczęstszych czynników wywołujących RBZS Staphylococcus intermedius u psów okreslany jako Staphylococcus pseudintermedius. Obecnie najczęściej izolowane są Staphylococcus pseudintermedius, Staphylococcus schleiberi, Staphylococcus aureus. Część z tych bakterii szczeniaki najczęściej nabywają je od matek.
W ostatnich latach coraz częściej mamy problem w medycynie człowieka i zwierząt z lekoopornością bakterii, co sprawia wiele problemów przy doborze odpowiednich antybiotyków oraz wydłuża czas leczenia. Metycylinooporne szczepy gronkowców (ang. methicyllin-resistant) określa się jako MRSP S. pseudintarmedius, MRSA S.aureus bardzo groźny u człowieka, MRSS S.schleiferii.
Rozszerzająca się lekooporność, a przez to pojawienie się trudności terapeutycznych skłania do poszukiwania nowych oraz doskonalenia już znanych metod i środków leczniczych w zwalczaniu i pokonywaniu drobnoustrojów. Jedną z nich jest ozonoterapia.

 

Zastosowanie terapii tlenowo-ozonowej

W medycynie weterynaryjnej ozonoterapię możemy stosować jako metodę wspomagającą lub jako metodę z wyboru gdy inny sposób leczenia nie daje efektów terapeutycznych. W Polsce stosowanie tego typu leczenia nie jest powszechne. Składa się na to kilka przyczyn, jedną z nich jest niewątpliwie niedostateczne rozpowszechnienie tej metody, jak również mała ilość publikacji krajowych na ten temat. W wielu badaniach nie stwierdzono przeciwwskazań do stosowania ozonoterapii w medycynie weterynaryjnej, nie ma również ograniczeń wiekowych i gatunkowych. W literaturze opisanych jest wiele możliwości wykorzystania ozonu zarówno w leczeniu ludzi jak i zwierząt i to nie tylko doświadczalnych. Może on być stosowany w chirurgii, dermatologii, urologii, ginekologii, w leczeniu chorób wewnętrznych i zakaźnych po onkologię i stomatologię. Ostatnio na kongresach towarzystw ozonoterapeutycznych przedstawiono badania i wyniki skutecznego leczenia ozonem chorób neurologicznych. Metoda ta jest stosowana w leczeniu wielu chorób wirusowych np. parwowirusowego zapalenia żołądka i jelit psów, biegunek u młodych zwierząt oraz ma szerokie zastosowanie w leczeniu różnego rodzaju ran i zmian dermatologicznych. Badania in vitro dowodzą, że ozon może być stosowany w leczeniu wielu chorób bakteryjnych, gdzie terapia antybiotykowa jest zbyt kosztowna lub często dochodzi do antybiotykooporności drobnoustrojów chorobotwórczych. Zastosowanie ozonoterapii często skraca czas leczenia i jednocześnie przynosi ulgę w cierpieniu.

 

Metody stosowania ozonoterapii

Podstawową metodą jest autohemotransfuzja polega ona na pobraniu krwi żylnej ozonowaniu jej i następnie powtórnemu podaniu do łożyska naczyniowego. Metoda ta jest powszechnie stosowana w medycynie człowieka niestety w weterynarii jest ona zbyt kosztowna oraz u niektórych zwierząt trudna do przeprowadzenia dlatego, że musimy pobrać ok. 150 ml krwi. U ras małych jest to niewykonalne. Ale możemy stosować podawanie płynów naozonowanych w postaci kroplówek lub zastrzyków dożylnych. Ta forma podania jest porównywalna z dużą autohemoterapią. Odmianą tej metody jest mała autohemoterapia polegająca na pobraniu małej ilości krwi ozonowaniu jej i podaniu jej domięśniowo.

Iniekcję ozonu w postaci gazowej lub płynnej można stosować:
– domięśniowo,
– podskórnie,
– dostawowo,
– dootrzewnowo,
– domacicznie,
– doodbytniczo,
– dopęcherzowo,
– donapletkowo.

W chirurgii i dermatologii wykorzystywane są tzw. suche kąpiele gazowe polegają one na założeniu worka na kończynę lub większą partię ciała i wytworzenie tzw. komory, w której znajduje się mieszanina tlenowo-ozonowa działająca bezpośrednio na zmienioną chorobowo tkankę. Opisane wyżej metody są wykonywane ambulatoryjnie do ich wykonania niezbędna jest odpowiednia aparatura i doświadczenie. Lekarz nieposiadający aparatu do wytwarzania ozonu również może stosować ozonoterapię podając ozon w roztworach oleistych. W tej formie ozon zachowuje swoje właściwości lecznicze do dwóch lat. Możemy stosować go w postaci naozonowanych oliwek, maści ozonowych oraz szamponów do kąpieli. Te metody ozonoterapii dają bardzo dobre rezultaty w leczeniu ran, ropni, przetok, oparzeń, owrzodzeń oraz w zmianach dermatologicznych. Wielu lekarzy stosujących terapię tlenowo-ozonową uważa ją za skuteczną w niektórych trudnych przypadkach klinicznych, gdzie dotychczasowe leczenie nie przynosiło oczekiwanego rezultatu. Oczywiście, że nie jest to skuteczny lek na wszystko i wiele jeszcze badań i doświadczeń należy przeprowadzić aby rozszerzać stosowanie ozonoterapii. Niemniej stan wiedzy na dzień dzisiejszy pozwala na stosowanie tej metody w coraz to szerszym zakresie terapeutycznym w medycynie weterynaryjnej.

 

Krzysztof Klimas
lekarz weterynarii
Kraków, ul. Szybka 29/6
ozopet@onet.eu

 

Przykłady leczenia

Pies ropne zapalenie skóry:

Pies leczenie rany po operacji onkologicznej:

Przygotowane: Krzysztof Klimas

PRZECZYTAJ INNE WPISY

Dokarmianie to nie tylko sposób na zrobienie czegoś pożytecznego i wartościowego, ale również okazja do pogłębienia wiedzy o ptakach, ich różnorodności oraz pięknie.   Dokarmianie ptaków podczas zimy może uratować im w wielu przypadk ...
Walka z pasożytami wewnętrznymi ma ogromne znaczenie zarówno dla zdrowotności zwierząt, jak i ludzi. ...
Kryzys nadmiaru zwierząt towarzyszących i walka z ich bezdomnością zaczyna się od zapobiegania pojawianiu się niechcianych miotów.  Kluczowym elementem jest zabieg sterylizacji/kastracji zwierząt, które trafiają pod naszą opiekę oraz rozpowszec ...
sign